Ελεύθεροι επαγγελματίες: Πόσο θα επιβαρυνθούν φορολογικά τα μπλοκάκια

Αυξημένος θα είναι και φέτος ο ελάχιστος φόρος που καλούνται να καταβάλουν οι ελεύθεροι επαγγελματίες, καθώς το κατώτατο φορολογητέο εισόδημα ανεβαίνει στα 12.320 ευρώ, από 11.620 ευρώ που ήταν πέρυσι. Η μεταβολή αυτή οδηγεί σε επιβάρυνση 154 ευρώ στον ελάχιστο φόρο εισοδήματος.

Όπως αναφέρει η εφημερίδα «Καθημερινή», η αύξηση συνδέεται άμεσα με την αναπροσαρμογή του κατώτατου μισθού, καθώς το τεκμαρτό σύστημα υπολογισμού εισοδήματος «τραβά» αυτόματα προς τα πάνω το ελάχιστο φορολογητέο ποσό. Ως αποτέλεσμα, περισσότεροι επαγγελματίες αναμένεται να βρεθούν στη λεγόμενη «τσιμπίδα» των τεκμηρίων για τα εισοδήματα του 2025.

Για επαγγελματίες με έξι έτη δραστηριότητας, ο ελάχιστος φόρος διαμορφώνεται πλέον στα 1.410 ευρώ, από 1.256 ευρώ το προηγούμενο έτος.

Μαζική ενεργοποίηση των τεκμηρίων

Τα στοιχεία από τις φορολογικές δηλώσεις (2024) αποκαλύπτουν ότι για ακόμη μία χρονιά δηλώθηκαν ιδιαίτερα χαμηλά εισοδήματα από μεγάλο μέρος των ελεύθερων επαγγελματιών. Ενδεικτικά, το μέσο δηλωθέν ετήσιο εισόδημα ανήλθε μόλις στα 3.665 ευρώ, δηλαδή περίπου 305 ευρώ τον μήνα.

Αυτό είχε ως αποτέλεσμα σχεδόν το 50% των επαγγελματιών να φορολογηθεί με βάση τα τεκμήρια. Συγκεκριμένα, 387.532 επαγγελματίες, από σύνολο 714.465, είδαν το εισόδημά τους να προσδιορίζεται τεκμαρτά στα 13.107 ευρώ, σχεδόν τετραπλασιάζοντας το δηλωθέν ποσό. Συγκριτικά, το μέσο δηλωθέν εισόδημα των μισθωτών ανήλθε σε 17.668 ευρώ, των συνταξιούχων σε 13.845 ευρώ, ενώ των αγροτών σε 15.138 ευρώ.

Πώς επηρεάζουν τα έτη λειτουργίας

Το ελάχιστο τεκμαρτό εισόδημα αποτελεί τη βάση για τον υπολογισμό του φόρου και διαφοροποιείται ανάλογα με τα έτη δραστηριότητας της ατομικής επιχείρησης. Νέοι επαγγελματίες με λιγότερα από τέσσερα έτη λειτουργίας εξαιρούνται από το σύστημα αντικειμενικών κριτηρίων.
Στο τέταρτο έτος, το ελάχιστο φορολογητέο εισόδημα μειώνεται κατά 67%, ενώ στο πέμπτο έτος η μείωση περιορίζεται στο 33%.

Για παράδειγμα:

• Επιχειρήσεις που συμπληρώνουν τέσσερα έτη το 2025 θα φορολογηθούν με ελάχιστο εισόδημα 4.065 ευρώ.
• Όσες συμπληρώνουν πέντε έτη θα έχουν ελάχιστο φορολογητέο εισόδημα 8.254 ευρώ.

Αντίθετα, για επιχειρήσεις με μεγαλύτερη διάρκεια λειτουργίας προβλέπονται προσαυξήσεις:

• 7 έως 9 έτη: προσαύξηση 10% → εισόδημα 13.552 ευρώ, φόρος έως 1.681 ευρώ
• 10 έως 12 έτη: προσαύξηση 20% → εισόδημα 14.907 ευρώ, φόρος 1.952 ευρώ
• Πάνω από 12 έτη: προσαύξηση 30% → εισόδημα 16.016 ευρώ, φόρος 2.032 ευρώ

Οι εξαιρέσεις για τα «μπλοκάκια»

Από το τεκμαρτό σύστημα υπολογισμού ωστόσο, εξαιρούνται συγκεκριμένες κατηγορίες επαγγελματιών που αμείβονται με «μπλοκάκι», οι οποίοι μπορούν να φορολογηθούν με την κλίμακα μισθωτών και συνταξιούχων, διατηρώντας το αφορολόγητο.

Σύμφωνα με τις οδηγίες της ΑΑΔΕ, πρέπει σωρευτικά να πληρούνται οι εξής προϋποθέσεις:

1. Να έχουν υποβάλει δήλωση έναρξης επιχειρηματικής δραστηριότητας στην αρμόδια ΔΥΟ
2. Να παρέχουν τις υπηρεσίες τους μέχρι σε τρεις εργοδότες ή και περισσότερους από τρεις εφόσον όμως στην περίπτωση αυτή λαμβάνουν τουλάχιστον το 75% των ετησίων αμοιβών τους μόνο από έναν.
3. Να δηλώνουν έδρα για την άσκηση της δραστηριότητάς τους την κατοικία τους
4. Να μην εισπράττουν μισθό σε άλλη εργασία
5. Το εισόδημα από περιστασιακή απασχόληση να μην υπερβαίνει τις 6.000 ετησίως, εφόσον τα τεκμήρια διαβίωσης προσδιορίζουν τεκμαρτό εισόδημα μέχρι 9.500 ευρώ και εφόσον δεν έχει αποκτηθεί ταυτόχρονα και εισόδημα από αγροτική δραστηριότητα, ακίνητα ή τόκους καταθέσεων. Στη περίπτωση αυτή το πραγματικό εισόδημα όσο και η πρόσθετη διαφορά εισοδήματος που μπορεί να προκύψει λόγω της εφαρμογής των τεκμηρίων, φορολογούνται με την ευνοϊκή κλίμακα φορολόγησης των εισοδημάτων μισθών.
6. Να παρέχουν υπηρεσίες στις οποίες προέχει το στοιχείο της συμβολής ή της επιστημονικής, καλλιτεχνικής και πνευματικής δημιουργίας, δηλαδή να ασκούν δραστηριότητα η οποία δεν περιλαμβάνει εμπορική ιδιότητα αλλά χαρακτηρίζεται ως ελεύθερο επάγγελμα (όπως ιατροί, δικηγόροι, μηχανικοί, ψυχολόγοι, αρχιτέκτονες, γεωπόνοι, μαίες, δασολόγοι κ.ά.).

Νέες οδηγίες για τις απευθείας αναθέσεις

Στο μεταξύ, νέα εγκύκλιος του Υπουργείου Ανάπτυξης παρέχει αναλυτικές οδηγίες προς τις αναθέτουσες αρχές σχετικά με τις απευθείας αναθέσεις προμηθειών και υπηρεσιών, με στόχο τη διαφάνεια και τη χρηστή δημοσιονομική διαχείριση.

Η εγκύκλιος, που αναρρήθηκε πρόσφατα στη «Διαύγεια», υπενθυμίζει ότι η απευθείας ανάθεση αποτελεί εξαιρετική διαδικασία και επιτρέπεται μόνο για συμβάσεις μικρής αξίας. Το ανώτατο όριο ανέρχεται στις 30.000 ευρώ χωρίς ΦΠΑ, ενώ για ορισμένες υπηρεσίες και έργα ΤΠΕ φτάνει τις 60.000 ευρώ.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη τεκμηρίωση της σκοπιμότητας και της εκτιμώμενης αξίας της σύμβασης, η οποία πρέπει να βασίζεται σε προηγούμενη έρευνα αγοράς, όπως σημειώνει το ΑΠΕ-ΜΠΕ. Παράλληλα, απαγορεύονται ρητά οι τεχνητές κατατμήσεις συμβάσεων με σκοπό την αποφυγή διαγωνισμών. Υπογραμμίζεται ότι κάθε απευθείας ανάθεση πρέπει να εντάσσεται σε ορθολογικό προγραμματισμό των αναγκών του φορέα.

Σημαντικό σημείο αποτελεί η πενθήμερη υποχρεωτική προθεσμία που πρέπει να μεσολαβεί από τη δημοσίευση της πρώτης πρόσκλησης έως την απόφαση ανάθεσης. Η μη τήρησή της καθιστά την ανάθεση παράνομη και οδηγεί σε ακυρότητα της σύμβασης.

«Χωρίς όριο οι απευθείας αναθέσεις αλλά με κανόνες»

Η εγκύκλιος αποσαφηνίζει τα υποχρεωτικά δικαιολογητικά που οφείλει να προσκομίζει ο ανάδοχος, όπως ποινικό μητρώο, φορολογική και ασφαλιστική ενημερότητα, καθώς και τα έγγραφα νόμιμης εκπροσώπησης. Για συμβάσεις έως 30.000 ευρώ, δεν εφαρμόζονται οι λεγόμενοι «δυνητικοί αποκλεισμοί», γεγονός που περιορίζει τη γραφειοκρατία και επιβεβαιώνει ότι η επιλογή του αναδόχου εναπόκειται στη διακριτική ευχέρεια της αναθέτουσας αρχής.

Το Υπουργείο Ανάπτυξης επιχειρεί με την συγκεκριμένη εγκύκλιο, να επιλύσει πρακτικά ζητήματα που αντιμετωπίζουν οι υπηρεσίες, ξεκαθαρίζοντας ότι δεν υφίσταται αριθμητικό όριο στις απευθείας αναθέσεις. Ωστόσο, υπογραμμίζεται ότι η ευχέρεια αυτή δεν είναι ανεξέλεγκτη, καθώς οφείλει να στηρίζεται σε αντικειμενικά κριτήρια, να υπηρετεί το δημόσιο συμφέρον και να περιορίζει τον κίνδυνο λαθών ή καταχρήσεων στη διαχείριση δημόσιων πόρων.

Με πληροφορίες από την εφημερίδα «Καθημερινή»