Σοκ στο διεθνές ρεπορτάζ: Η απάτη με παιδιά καρκινοπαθείς και δωρεές που εξαφανίζονται σύμφωνα με το BBC

Η υπόθεση που συγκλονίζει την παγκόσμια κοινή γνώμη ξεκίνησε ύστερα από ενδελεχή έρευνα του BBC, το οποίο αποκάλυψε ένα σκοτεινό δίκτυο που φαίνεται να κερδοσκοπεί πάνω στον ανθρώπινο πόνο. Σύμφωνα με το ρεπορτάζ, δεκάδες οικογένειες που αντιμετωπίζουν την πιο δύσκολη μάχη της ζωής τους είδαν το όνομά τους να χρησιμοποιείται σε διαδικτυακές καμπάνιες «φιλανθρωπίας», χωρίς ποτέ να λάβουν τα χρήματα που υποτίθεται συγκεντρώνονταν για τη θεραπεία των παιδιών τους.

Οι δημοσιογράφοι του BBC εντόπισαν οικογένειες που έμαθαν εκ των υστέρων ότι κυκλοφορούσαν συγκινητικά βίντεο υπέρ των παιδιών τους, την ώρα που εκείνοι αγνοούσαν παντελώς την ύπαρξη των καμπανιών. Χαρακτηριστικό είναι ότι 15 οικογένειες δήλωσαν πως δεν έλαβαν ούτε ένα μικρό μέρος από τα χρήματα που συγκεντρώθηκαν, ενώ εννέα εξ αυτών αποκάλυψαν ότι δεν είχαν καν γνώση ότι υπήρχαν δημοσιευμένες εκστρατείες με τα πρόσωπα των παιδιών τους. Συνολικά, οι δωρεές που εμφανίζονται να συγκεντρώθηκαν φτάνουν το εξωφρενικό ποσό των 4 εκατομμυρίων δολαρίων.

Το BBC έκανε λόγο για καλοστημένες παραγωγές που στόχευαν ευθέως στο συναίσθημα, χρησιμοποιώντας εικόνες, μουσική και αφηγήσεις που δημιουργούσαν άμεση συγκίνηση. Η αφετηρία της δημοσιογραφικής έρευνας ήταν μία διαφήμιση στο YouTube που παρουσίαζε ένα κορίτσι από τη Γκάνα να αναζητά χρήματα για τη θεραπεία του. Το βίντεο αυτό συγκέντρωσε σχεδόν 700.000 δολάρια, γεγονός που κινητοποίησε τους δημοσιογράφους, οι οποίοι εντόπισαν γρήγορα ότι πολλά ακόμη βίντεο ακολουθούσαν το ίδιο ακριβώς μοτίβο.

Κεντρικό πρόσωπο στην υπόθεση φέρεται να είναι ο Ισραηλινός Erez Hadari, κάτοικος Καναδά, ο οποίος σύμφωνα με τα στοιχεία που έχουν συγκεντρωθεί φαίνεται να βρίσκεται πίσω από μεγάλο μέρος των «φιλανθρωπικών» εκστρατειών. Όταν οι δημοσιογράφοι προσπάθησαν να τον εντοπίσουν, η επικοινωνία απέτυχε, εκτός από ένα ηχητικό μήνυμα στο οποίο ο ίδιος ισχυρίστηκε ότι η οργάνωση «δεν ήταν ποτέ ενεργή».

Το δίκτυο συνδεόταν συχνά με μια οργάνωση υπό την ονομασία Chance Letikva (Chance for Hope), που εμφανίζεται με έδρα σε Ισραήλ και ΗΠΑ. Η ταυτοποίηση των παιδιών αποδείχθηκε εξαιρετικά δύσκολη, με την έρευνα να φτάνει μέχρι την Κολομβία, τις Φιλιππίνες και άλλες χώρες, αξιοποιώντας τεχνικές γεωεντοπισμού, social media ακόμη και λογισμικό αναγνώρισης προσώπου. Οι λεπτομέρειες αποκαλύπτουν μια διαδικασία που θύμιζε περισσότερο casting παρά φιλανθρωπική πρωτοβουλία.

Γονείς που μίλησαν στο BBC περιέγραψαν ότι γίνονταν «οντισιόν» με σαφείς οδηγίες για το είδος των παιδιών που αναζητούνταν: «όμορφα παιδιά» ηλικίας 3–9 ετών, «χωρίς μαλλιά», δημιουργώντας την τρομακτική εικόνα μιας δήθεν επιλεκτικής φιλανθρωπίας που δεν ενδιαφερόταν για τη στήριξη, αλλά για την εμπορικότητα της εικόνας. Οι γονείς υπέγραφαν συμβόλαια, συμμετείχαν σε γυρίσματα, αλλά όταν τα βίντεο ανέβαιναν και οι δωρεές άρχιζαν να συσσωρεύονται, τα χρήματα είτε καθυστερούσαν είτε δεν έφταναν ποτέ.

Οι δικαιολογίες που φέρονται να ακούστηκαν από την πλευρά των υπευθύνων προκαλούν ακόμη μεγαλύτερη οργή: ότι «η εκστρατεία δεν ήταν επιτυχής» ή ότι «τα χρήματα καλύφθηκαν από το κόστος της διαφήμισης». Το αποτέλεσμα ήταν δραματικό. Πολλά από τα παιδιά δεν έλαβαν ποτέ τις θεραπείες για τις οποίες συγκεντρώνονταν οι δωρεές και αρκετά από αυτά κατέληξαν περιμένοντας μια βοήθεια που απλώς δεν έφτασε.

Η υπόθεση αυτή αναδεικνύει μια από τις πιο σκοτεινές πτυχές του διαδικτύου: την εκμετάλλευση του ανθρώπινου πόνου ως εργαλείο κερδοφορίας. Το BBC συνεχίζει να ερευνά και να συγκεντρώνει στοιχεία, όμως μέχρι στιγμής εκείνος που φέρεται να έχει καθοριστικό ρόλο στην υπόθεση παραμένει σιωπηλός, αφήνοντας πίσω του πληγωμένες οικογένειες και αναπάντητα ερωτήματα.